دوستی در فیس بوک این سوال رو مطرح کرده بود که:

  آیا موسیقی هرمزگان قابلیبت پایتخت شدن را دارد؟

من با اندکی سانسور و ویرایش این‌طور پاسخ داده بودم که:

اول: این شعار رو مسئولینی منتشر کردن که خودشون مسبب اصلی فنا شدن و فراموش شدن موسیقی فاخر هرمزگان هستند. اون‌ها برای سرپوش گذاشتن به ضعف‌شون در بخش موسیقی این شعار دل خوش کنک رو ساختن. چون از علاقه مردم این شهر به موسیقی باخبر اند و به زودی به نظر این مردم نیاز دارن.

دوم: اینکه یک شهر استان یا منطقه پایتخت خونده بشه در اراده اون مردم نیست و از بیرون باید این توصیف در موردشون به کار بره. اینطوری نیست که ما هوس کنیم که بله ما می‌خوایم پایتخت بشیم و چه کار کنیم که بشیم و... خب شاید خراسان و کردستان هم این هوس رو بکنن و مطمئنا اونا از ما بیشتر تو موسیقی حرف برا گفتن دارن. خراسان بیشترین گستره جغرافیایی در موسیقی ملل رو داره. در دنیا بی نظیره، از  شرق تا مغولستان و از غرب تا مصر موسیقی خراسان نفوذ کرده و در دورانی که هیچ ارتباطی بجر ارتباط  سینه به سینه وجود نداشته این گسترش موسیقیایی، نظیر نداره.

سوم: دوران این شعارها به پایان رسیده ولی اگر خیلی اصرار دارید که پایتخت موسیقی باشید باید در نظر بگیرید که مهمتر از تنوع موسیقیایی و تعداد موزیسن‌های حرفه‌ای و غیر حرفه‌ای یک استان، تفکر موسیقیایی حاکم بر اون منطقه است. یعنی مهم اینه که مردم عادی اون منطقه چقدر شناخت از موسیقی خودشون داشته باشن... و نه تنها به لحاظ اکادمیک بلکه به لحاظ زیبایی شناختی هم! اون‌ها چه موسیقی گوش می‌دن؟

  شعار "هرمزگان پایتخت موسیقی ایران "، چند وقتی هست که از سوی مسئولین فرهنگی استان هرمزگان مطرح شده و مخالفان و موافقان زیادی پیدا کرده است. شماره اخیر هفته‌نامه ندای‌جوان پرونده‌ای به این موضوع اختصاص داده بود. متنی که در ادامه می‌خوانید یکی از یادداشت‌های این پرونده بود.   

  من خیلی به این القاب اعتقادی ندارم. حتی در مورد شیراز که عنوان پایتخت فرهنگ و ادب و اصفهان که پایتخت فرهنگی جهان اسلام به آن‌ها اطلاق می‌شود، تردید دارم. اما به هر حال شاید بسیاری از مردم ایران با پایتخت خواندن این دو شهر فرهنگی موافق‌اند. هر چند همان هم شاید کاربرد چندانی نداشته باشد و این روزها کمتر کسی آن را استفاده می‌کند. اما در این دوران که عصر ارتباطات است و همه مردم از اتفاقات فرهنگی در هر گوشه از دنیا می‌توانند با خبر باشند. ادعای اینکه هرمزگان پایتخت موسیقی ایران است کمی بحث برانگیز است. اینکه با چه هدفی این شعار مطرح شده حرفی نمی‌زنیم و اینکه به چه دردمان هم می‌خورد را کنار می‌گذاریم. هر چند این دو از بحثی که من می‌خواهم به آن بپردازم یعنی "قابلیت پایتخت بودن" خیلی مهمتر اند!

 برای کسانی که با این عنوان  "پایتخت موسیقی" ذوق می‌کنند دو راه وجود دارد برای تثبیت این عنوان:

۱) این‌قدر این عنوان را برای خودمان به کار ببریم و تکرار کنیم که به بقیه هم القا شود و ما را پایتخت موسیقی بنامند.

۲) هر چه زودتر برای حفظ موسیقی محلی و مقامی و آیینی خود چاره‌ای بیندیشیم. آنرا ثبت و ضبط و در سطح ملی نشر بدهیم تا همه بتوانند قضاوت کنند که ما می‌توانیم پایتخت لقب بگیریم یا نه.

البته راه اول آسان‌تر است و ما فعلا در پی همان هستیم.

+++

بیایید نگاه کنیم برای اینکه باقی مردم ایران هم ما را پایتخت موسیقی بنامند ما چه آثاری به آنها ارائه کرده‌ایم. منِ مثلا غیر هرمزگانی که ساکن هرمزگان هم نیستم موسیقی هرمزگان را در حوزه موسیقی پاپ با ناصر عبداللهی شناختم و بعدها دانستم که رضا صادقی هم هرمزگانی است. خب که چی؟ یعنی توقع دارید اگر این دو بزرگ یزدی بودند، یزد را پایتخت موسیقی بنامیم. شاید مدعی باشید که هرمزگان سرشار از موسیقی غنی و متنوع است.

خب پس کو؟ کجاست؟ زیر لحاف؟ من مخاطب عادی که به عالم غیب هم دسترسی ندارم چطور باید این موسیقی شما را بشنوم؟ شما هرمزگانی‌ها به اندازه ۳۰ ثانیه هم از موسیقی فاخر خودتان در سطح ملی اثری منتشر نکرده‌اید. اگر هم یکی دو اثر از این دست منتشر شده، ما غیر هرمزگانی‌ها زحمت آن را برای شما کشیده‌ایم. مگر می‌توان در یک رقابت شرکت نکرد و ادعای قهرمان شدن را داشت؟

+++

   موسیقی هرمزگان در اثر کم‌کاری مسولین ذی‌ربط و نیز بی‌خیالی مردم هرمزگان رو به نابودی است. جالب این‌جاست که همین مسئولین هم با پشتوانه این موسیقی که به لطف خودشان در حال فراموشی است ادعای "پایتخت موسیقی" بودن سر می‌دهند انگار که چسباندن این عنوان دردی را دوا می‌کند یا می‌تواند به عنوان  بیلان کاری‌شان تلقی شود.

چه باقی مانده از موسیقی فاخر هرمزگان؟ از موسیقی کار، موسیقی عزا، موسیقی اهل هوا، موسیقی عروسی؟

همین چهار تا بابا زار و ماما زار پیر هم که عمرشان را بدهند به مسئولین محترم، مسئول محترم می‌تواند آوازهای زار را بخواند یا معاونش؟

چه کرده‌ایم برای این موسیقی غنی؟ حرام اگر ۳۰ ثانیه از این موسیقی را در سطح کشور نشر داده باشیم. البته نقش مردم هم در فراموشی این موسیقی‌های اصیل کم رنگ نیست. مردم البته ادعای پایتخت بودن و امثال این را ندارند ‌آنها "یار اتات پتون پتون" [1] خود را گوش می‌دهند و راه‌شان را می‌روند. ببینید که چه بر سر موسیقی ما آمده که مثلا بهترین خواننده‌ی عروسی بندرعباس عشق‌اش این است که تلفط حروف را عربی ادا کند. "ح" را عربی تلفظ کند و...

کجایی "حبیب‌زاده" که پیش از عروسی خواندن شاهنامه خوانده بودی!

اگر مرگ داد است بی داد چیست؟            ز داد این همه بانگ و فریاد چیست؟

                                                                                                فردوسی

اگیت که مرگ حقن بی دادی بی چن؟     حتما امریم همه‌مون غاری بی چن؟

                                                                                     علی حبیب زاده

حبیب‌زاده در عروسی‌ها این‌ها را به خورد مردم می‌داد و حالا مردم ما میل به تغذیه از چه موسیقی‌هایی دارند؟ اصلا چه بر سر مردم آمده؟ 

+++

موسیقی هرمزگان در حال فراموش شدن و فنا شدن است. بالای سر یک بیمار رو به موت کف نمی‌زنند. لاف هم نمی‌زنند.

+++

بعد نوشت 1: "یار اتات پتون پتون" یکی از صدها ترانه‌ای است که سلیقه امروز بخش زیادی از مردم هرمزگان را تامین می‌کند و نشان دهنده تفکر موسیقیایی است که امروز در بین عوام این منطقه وجود دارد. [لینک دانلود این ترانه]  

تقریبا در همین باره: کیانوش جهانبخش رئیس انجمن موسیقی هرمزگان: با قاطعیت می گویم که هرمزگان پایتخت موسیقی ایران است.

۲۵ مرداد  ببخشید ۱۲ مرداد سال ۸۵ چند ماه قبل از مرگ دلخراش او

+++

  شاید ده سال پیش بود، کنسرت گروه مامبو لیوا در سالن فجر بندرعباس با حضور "ناصر عبداللهی" و این جمله دوست داشتنی‌اش که: "حسین گردین به عنوان یکی از بهترین نوازنده‌های گیتار بیس در ایران شناخته شده است." این شناخته شدن به زعم ناصر بر می‌گشت به حضور "حسین گردین" در گروه ناصرعبداللهی که آن روزها کنسرت‌هایش در ایران به راه بود. این جمله چنان به مذاق هرمزگانی‌ها خوش آمده بود که حتی شومن‌های هرمزگانی برای تقلید صدای ناصر عبداللهی همین جمله ورد زبانشان بود. در واقع هم قدرت خودشان در تقلید صدای ناصر را به رخ می‌کشیدند و هم توانایی نوازندگان هرمزگانی را.

سال‌ها بعد وقتی فرصتی پیش آمد گفتگویی دوستانه و صریح با حسین گردین داشته باشم سخن ناصر را پیش کشیدم و پرسیدم که آیا چنین است؟ او از بهترین‌های ایران است؟

گردین با تواضع پاسخ داد که: "این بیس بندرعباس است که به ما قدرت داده است. این قابلیت‌های موسیقی بندرعباس است که به ما قدرت می‌دهد."  این جمله ما را از ناصرعبداللهی و حسین گردین ارجاع می‌دهد به قدرت موسیقی هرمزگان و اینکه چگونه می توان از قابلیت‌های آن در اجرا و ارائه اثر استفاده کرد.

حسین گردین نقش پررنگی در دهه گذشته موسیقی هرمزگان به همراه گروه‌های مختلف با سبک‌های متفاوت داشته، از گروه‌های محلی و تلفیقی گرفته تا پاپ و بلوز و راک و ... که نشان از انعطاف‌ پذیری و توانایی نوازندگی او دارد. [گاه این انعطاف‌ پذیری را می‌توان در نحوه لباس پوشیدن گردین در کنار گروه‌های جوان‌تر به چشم دید.]

اما نقش مهم دیگر حسین گردین که در دید ما نیست هدایت استعدادها، مشاوره دادن و ارتباط‌ دادن آنها با یکدیگر است. شاید بتوان گفت گردین در این نقش خدماتی برای موسیقی هرمزگان انجام داده که هیچ سازمان و انجمنی را یارا و خواست انجام این خدمات نیست و تنها گذشت زمان است که ثمرات این تلاش او را نمایان خواهد کرد.

پ ن : ناصر در همین موقع درباره "فرخ رئیسی" نوازنده پرکاشن گروه‌اش نیز چنین جمله‌ای را به کار برد.

پ ن : این متن در هفته نامه‌ی ندای جوان به چاپ رسیده بود.

عکس از دوست عزیز انوشیروان ملایی‌پور